Prawo

Odpowiedzialność odszkodowawcza za szkodę majątkową w procesie karnym

dr Mateusz Szurman

Prezentowana praca to pierwsze monograficzne opracowanie obowiązku naprawienia szkody po istotnej nowelizacji Kodeksu karnego, która weszła w życie 1 lipca 2015 r. i do dziś kształtuje system polskiego prawa karnego. Autor kompleksowo analizuje obowiązek naprawienia szkody w procesie karnym, zwracając uwagę na istotę, cele i przesłanki zastosowania tej formy reakcji na popełniony czyn zabroniony. Wielość spraw, w których orzekany jest obowiązek naprawienia szkody powoduje, że prezentowane rozwiązania mają znaczący walor praktyczny i ułatwiają stosowanie obowiązujących przepisów. Książka jest przeznaczona przede wszystkim dla praktyków prawa karnego: sędziów, prokuratorów, pełnomocników pokrzywdzonych i obrońców. Będzie także interesującą lekturą dla teoretyków prawa i to nie jedynie badaczy prawa karnego, ale także znawców prawa cywilnego zajmujących się roszczeniami odszkodowawczymi oraz specjalizujących się w metodach aplikacji instytucji cywilnoprawnych w różnych dziedzinach prawa. Mateusz Szurman adwokat, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor ponad 20 artykułów naukowych i publicystycznych poświęconych prawu karnemu, zdobywca nagrody dla najlepszego mówcy turnieju oratorskiego organizowanego przez Naczelną Radę Adwokacką przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Uczestnik turniejów sądowych w Wiedniu, Hanowerze i Budapeszcie. Prowadził zajęcia z prawa karnego dla studentów UJ (2019/2020). Zawodowo zajmuje się przestępczością tzw. białych kołnierzyków.

Odpowiedzialność odszkodowawcza za szkody klimatyczne z perspektywy prawa Unii Europejskiej

Monika Adamczak-Retecka

Zjawisko zmian klimatycznych stało się w ostatnim czasie przedmiotem zainteresowania nie tylko klimatologów, ale także polityków, prawników i społeczeństw na całym świecie. Zainteresowanie to wynika z rosnącej świadomości wpływu działalności człowieka na klimat i zagrożeń dla bezpieczeństwa zarówno w wymiarze globalnym, jak i lokalnym. W niniejszej monografii Autorka podjęła próbę obiektywnego omówienia obowiązujących regulacji prawnych oraz możliwych kierunków rozwoju prawa klimatycznego w zakresie odpowiedzialności za szkody klimatyczne. Powództwa odszkodowawcze w tzw. sprawach klimatycznych stanowią wyzwanie nie tylko dla praktyków, ale także dla teoretyków prawa. Z tego względu podjęte przez Autorkę rozważania są niezwykle aktualne.   „Recenzowana książka stanowi pierwsze w polskiej literaturze prawniczej całościowe, monograficzne przedstawienie kwestii odpowiedzialności odszkodowawczej za szkody klimatyczne w prawie Unii Europejskiej. Już z tego powodu stanowi ona ciekawe i nowatorskie przedsięwzięcie. Tematyka pracy łączy przy tym zagadnienia prawa publicznego z zagadnieniem prawa prywatnego. Praca porusza także kwestie istotne dla tematu pracy spoza zakresu prawa unijnego, a więc odpowiedzialność za szkody w środowisku w prawie międzynarodowym czy odpowiedzialność odszkodowawczą wynikającą ze szkód w środowisku w prawie krajowym. Tak szeroka analiza wymagała od Autorki świetnej znajomości zarówno zagadnień prawa ochrony środowiska, jak i kwestii odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych i jednostek w prawie UE. Szerokie tło analizy, a zarazem jej szczegółowość oraz sformułowanie wielu nowych konkluzji powoduje, że jest to dzieło wartościowe, które zainteresuje przedstawicieli nauk prawnych i praktyków.”   prof. Nina Półtorak

Odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania gospodarczego. Zagadnienia prywatno- i publicznoprawne

Katarzyna Marak

Podjęta w opracowaniu tematyka odpowiedzialności kontraktowej należy do najbardziej doniosłych teoretycznie i praktycznie zagadnień prawnych, niezwykle rozległych oraz charakteryzujących się dużą zmiennością. Obecnie owa niestałość jest szczególnie odczuwalna. Pojęcie zobowiązania gospodarczego w czasie epidemii nabiera bowiem wyjątkowego znaczenia. Publikacja powstała jako rezultat współdziałania grupy pracowników naukowych, których można określić mianem „prawników na uczelniach ekonomicznych”. Opracowanie zyskuje dzięki temu charakter interdyscyplinarny, silnie czerpiąc z idei nurtu ekonomicznej analizy prawa. O ile bowiem problematyka odpowiedzialności kontraktowej jest często eksploatowanym polem badawczym, o tyle specyficzne na nią spojrzenie, które cechuje badaczy łączących prawo i ekonomię czy też wykorzystujących ekonomię dla rozwoju dyscypliny naukowej prawa, niewątpliwie wzbogaca dyskurs naukowy.

Odpowiedzialność za pośrednie naruszenie praw i interesów. Aspekty cywilnoprawne i ubezpieczeniowe

Aneta Paleczna-Zgonina

Pośrednie naruszenie praw i interesów wpisuje się w problematykę odpowiedzialności odszkodowawczej i jej granic. Kompensacji podlega nie tylko szkoda doznana przez bezpośrednio poszkodowanego, ale także szkoda doznana przez podmiot pośrednio poszkodowany. Mimo to problematyka ta nadal stanowi wyzwanie dla wszystkich prawodawstw, w których przyjęto odpowiedzialność odszkodowawczą. Nie istnieje jeden model kompensowania pośrednich naruszeń. Z kolei obowiązujące rozwiązania prawne są fragmentaryczne, nieuwzględniające ekonomicznych uwarunkowań, a przez to niemające charakteru rozwiązań systemowych. Temu zjawisku zdaje się nie przeciwdziałać ani prawodawca, ani przedstawiciele doktryny, posługując się różnorodną nomenklaturą ("szkoda pośrednia", "pośrednio poszkodowany", "szkoda rykoszetowa"). W efekcie, poziom ochrony poszkodowanych (bezpośrednio i pośrednio) należy uznać za niesatysfakcjonujący. Obecny stan prawny jest także niezadawalający z perspektywy sprawcy oraz podmiotu udzielającego ochrony ubezpieczeniowej. Stąd analiza powinna obejmować szkodę doznaną (perspektywa poszkodowanego), ale także szkodę wyrządzoną (perspektywa sprawcy lub podmiotu odpowiedzialnego). Brak przewidywalnych i spójnych rozwiązań prawnych może zakłócać równowagę w obrocie gospodarczym i sprzyjać naruszeniom zasady równości. Tymczasem różnorodność zdarzeń mogących wywołać pośrednie naruszenie praw i interesów wywołuje konieczność ustalenia podstawy prawnej roszczeń osób pośrednio poszkodowanych i ich zakresu. Zakresu kompensacji szkody nie powinno się domniemywać. Jednocześnie model naprawienia szkody pośredniej powinien być ekonomicznie efektywny.

Odrębności podporządkowania pracownika w nietypowych umownych stosunkach pracy

Anna Piszczek

W książce przedstawiono problematykę podporządkowania pracownika, co stanowi podstawową cechę stosunku pracy. Cecha ta ewoluuje i coraz bardziej oddala się od tradycyjnie rozumianej podległości pracownika podmiotowi zatrudniającemu. Najdalej idące odmienności podporządkowania pracownika kierownictwu pracodawcy obserwuje się w nietypowych formach zatrudnienia. Autorka analizuje problematykę podporządkowania pracowników tymczasowych, telepracowników, kadry kierowniczej najwyższego szczebla, pracowników wykonujących wolne zawody oraz pracowników twórców. Jest to pierwsze na polskim rynku wydawniczym opracowanie o charakterze monograficznym poświęcone tej tematyce. W publikacji uwzględniono najnowsze zmiany legislacyjne, w tym nowelizację kodeksu pracy z 25 czerwca 2015 r. dotyczącą terminowych umów o pracę, która weszła w życie 22 lutego 2016 r. Książka adresowana jest do teoretyków prawa, stanowi użyteczną pozycję dla wszystkich, którzy w praktyce zawodowej zajmują się stosowaniem przepisów prawa pracy, może być również przydatna w procesie dydaktycznym. 

Odwołanie stanu zagrożenia epidemicznego COVID-19 od 1 lipca 2023 r. - skutki w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Magdalena Sybilska-Bonicka, Bożena Goliszewska-Chojdak, Małgorzata Kozłowska

Od 1 lipca 2023 r. zostanie zniesiony w Polsce stan zagrożenia epidemicznego. W związku z tym przestaną obowiązywać liczne szczególne regulacje w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, wprowadzone w związku z epidemią COVID-19. Poradnik przedstawia, jakie skutki dla pracodawców w zakresie przepisów kadrowych ma odwołanie stanu zagrożenia epidemicznego. Wyjaśnia też, do kiedy trzeba zrealizować zawieszone obowiązki w zakresie prawa pracy. Poradnik został przygotowany w przystępnej, przekrojowej formie. Zawiera również tabelaryczne zestawienie skutków, jakie powoduje zakończenie stanu zagrożenia epidemicznego dla pracodawców

Ograniczenia w handlu żywnością w prawie Unii Europejskiej w aspekcie ochrony zdrowia publiczne

Beata Włodarczyk

Monografia Ograniczenia w handlu żywnością w prawie Unii Europejskiej w aspekcie ochrony zdrowia publicznego to pionierska praca naukowa, która w sposób kompleksowy analizuje jedno z kluczowych wyzwań współczesnej Europy - jak skutecznie chronić zdrowie publiczne przy jednoczesnym zapewnieniu swobodnego handlu żywnością w ramach unijnego rynku. Autorka podejmuje temat aktualny i wielowymiarowy, łączący prawo, bezpieczeństwo żywności, politykę rolną i potrzeby konsumentów. Książka bada, czy dostępne w prawie UE instrumenty - takie jak art. 36 czy art. 114 TFUE - rzeczywiście pozwalają państwom członkowskim chronić zdrowie obywateli bez naruszania zasad rynku wewnętrznego. To nie tylko dogłębna analiza orzecznictwa TSUE, ale także refleksja nad realnym funkcjonowaniem prawa żywnościowego w kontekście globalizacji, nowych technologii i zmieniających się nawyków żywieniowych. Książka stanowi cenne źródło wiedzy dla prawników, urzędników, specjalistów ds. żywności, a także wszystkich zainteresowanych tematyką prawa UE i bezpieczeństwa żywności.

Ograniczenie praw rzeczowych w drodze wywłaszczenia

Łukasz Strzępek

Przedmiotem niniejszego opracowania jest próba kompleksowej analizy wywłasz­czenia polegającego na zajęciu nieruchomości na cele publiczne. W mojej ocenie, jako najistotniejsze, jawią się kwestie związane z wpływem wywłaszczenia na treść i sposób wykonywania praw rzeczowych. Ze względu na to, że prawo własności daje największe uprawnienia względem rzeczy, jego ograniczenie w drodze wywłaszczenia zostało po­traktowane jako sytuacja modelowa. Stanowi ona zarazem punkt wyjścia do omówienia wspomnianej problematyki, z uwzględnieniem odmienności wynikających z konstrukcji pozostałych praw rzeczowych. Nie ulega żadnej wątpliwości, że wywłaszczenie polegające na ograniczeniu prawa rzeczowego do nieruchomości nie pozostaje również obojętne dla bytu prawnego stosunków zobowiązaniowych, których przedmiotem jest wykonywanie określonych uprawnień względem nieruchomości. Jest to powód, dla którego w sposób zwięzły zasygnalizowane zostaną również kwestie związane z oddziaływaniem wywłasz­czenia na więzi obligacyjne i płynące z tego konsekwencje prawne. Celem pracy jest próba znalezienia odpowiedzi na pytanie, w jakim zakresie i w jaki sposób wywłaszczenie wpływa na treść i sposób wykonywania praw rzeczowych. Cho­dzi więc przede wszystkim o następstwa przymusowego ograniczenia praw rzeczowych, przy czym pod uwagę należy brać nie tylko sytuację prawną podmiotu poddanego wy­właszczeniu, lecz również tego, kto uzyskał możliwość ingerowania w prawo do nierucho­mości. Mając to na uwadze, najlepszym sposobem jej uzyskania wydaje się prowadzenie rozważań na trzech płaszczyznach. Po pierwsze, konieczne wydaje się omówienie samej konstrukcji normatywnej wywłaszczenia częściowego, po wtóre, jego relacji względem wywłaszczenia całkowitego, a po trzecie, usytuowania tej instytucji w systemie prawa, z uwzględnieniem podobieństw i różnic w stosunku do innych regulacji prawnych prze­widujących zbliżone uprawnienia do ingerencji w prawo do nieruchomości. Z tego też powodu, mając na uwadze istnienie przepisów zarówno o charakterze cywilnoprawnym, jak i administracyjnoprawnym, które pozwalają na przymusowe ograniczenie czyjegoś prawa do nieruchomości, uzasadnione wydaje się dokonanie ich zwięzłej analizy i porów­nania do wywłaszczenia częściowego. Konsekwencją przyjęcia wspomnianego założenia będzie próba umiejscowienia instytucji wywłaszczenia w systemie prawa i ustalenia jego wpływu na prawo własności, przy uwzględnieniu konstytucyjnych gwarancji ochrony praw podmiotu poddanego wywłaszczeniu. Tym samym niezbędne wydaje się zwięzłe przybliżenie ustawowej regulacji odnoszącej się zarówno do wywłaszczenia całkowitego, jak i częściowego, celem wskazania podobieństw i różnic.